externe ontwikkelingen
wensen van cliënt en maatschappij
Cliënten worden mondiger en kritischer. Er is meer informatie over psychische klachten beschikbaar, onder andere via internet. De drempel om hulp te vragen voor psychische klachten is lager geworden, maar tegelijk is (zelf) stigmatisering nog steeds aanwezig. Hierdoor komen enerzijds mensen met relatief lichte klachten bij de specialistische ggz en vermijden anderzijds mensen langdurig de stap naar de hulpverlening. De invoering van de basis generalistische zorg biedt mogelijkheden voor de eerstgenoemde groep; vroegsignalering door huisarts of maatschappelijke organisaties biedt mogelijkheden voor de tweede groep.
De mondige cliënt en zijn naasten vragen om meer inbreng in de behandeling, waardoor gezamenlijk afwegingen kunnen worden gemaakt en de cliënt een keuze maakt voor de behandeling. Deze ‘shared-decisionmaking’ biedt een beter uitgangspunt voor het slagen van de behandeling en zou dan ook gangbaar moeten zijn in de ggz, niet alleen voor de mondige cliënt.
De digitalisering van het dagelijks leven is van invloed op de wensen en verwachtingen van cliënten en hun naasten ten aanzien van de zorg. Online informatie over de zorg, online contact met de hulpverlener, online raadplegen van gegevens in het eigen dossier worden steeds vaker gevraagd door cliënten.
In de maatschappij zijn verschillende ontwikkelingen te zien die invloed hebben op de ggz. Er is meer behoefte aan transparantie en verantwoording: welke behandeling biedt de ggz en wat zijn de resultaten? En zijn die bij de ene aanbieder anders dan bij de andere?
Door de huidige economische crisis worden deze vragen ook in relatie gebracht met de kosten van de ggz. Er wordt ingezet op afremmen van de groei van de ggz met een verschuiving van professionele hulp naar hulp in het eigen netwerk of versterken van zelfhulp. Ook wordt ingezet op meer ambulante hulpverlening in plaats van zorg in de kliniek, zodat de kans op maatschappelijke participatie van ggz-cliënten wordt vergroot.
Tegelijk zien we dat de maatschappij hoe langer hoe meer risico-avers wordt én verwacht de maatschappij van de ggz dat agressie-incidenten als gevolg van psychische problemen worden voorkomen. Al snel wordt de wens geuit tot ingrijpende maatregelen, zoals opname onder dwang. Daarbij speelt stigmatisering nog steeds een rol. Het gedrag van mensen met psychische problemen wordt al snel als storend en overlastgevend ervaren of zelfs als gevaarlijk bestempeld.
Deze twee ontwikkelingen – met enerzijds een grotere nadruk op maatschappelijke participatie van ggz-cliënten en anderzijds een beperkte tolerantie – zullen van gemeenten, politie en zorgaanbieders een gezamenlijke inspanning vragen om hier evenwichtig mee om te gaan.